Ukrayna uçak kazasına 3 yönden bakış

0
86

176 yolcunun hayatını kaybettiği 752 No. uçuşun trajik kazasının ilk yıl dönümü 20 günden kısa bir süre içinde gerçekleşecek. Geçtiğimiz yıl, İran İslam Cumhuriyeti, bu olayı araştırmak için teknik bir rapor hazırlamak ve bu insan hatasının faillerini yargılamak için çeşitli aşamalardan geçti ve sonuçlar yakında bir teknik rapor şeklinde yayınlanacak. İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri Teşkilatı, 3 gün içinde sorumluluk almakla dünya rekoru olduğu bir durumda olayın sorumluluğunu kabul etti. Olayın nedenlerini açıklamak için geçen üç gün içinde yapılan aceleci yorumların bazıları yanlış olsa da, olayın sorumluluğunun derhal kabul edilmesi İran’ın yaptığı doğru reaksiyondu. Ancak Bazılarına roket saldırılarına da maruz kaldığı benzer birçok hava kazasında, bazı ülkeler diğer ülkelerin bilgisine rağmen yıllardır sorumluluk almayı reddetmiştir. Bu kazanın yıldönümünün arifesinde, İran İslam Cumhuriyeti teknik ve cezai eylemleri gündeme getirmiştir.

Birincisi, İran, Chicago Konvansiyonu ve özellikle de, kazanın meydana geldiği ülkenin kazanın nedenlerini bildirmesi gerektiğini belirten 13.Ek uyarınca teknik bir rapor hazırlamıştır. Buna bağlı, kazanın meydana geldiği ülke dışındaki ülkelere bunu yapamayacağını veya istemediğini bildirmedikçe, kazanın meydana geldiği ülke dışındaki ülkelerden gelen raporların yasal geçerliliği yoktur. İran’ın bu olayla ilgili hazırladığı raporun amacı, benzer olayların önüne geçecek çözümler sunmaktır. Sözleşmeye göre bu raporu gönderme süresi bir yıl ve bu sure uzatılabilir. ancak İran ikinci şansını kullanmak istemiyor ve olayın yıldönümünden önce yayınlamaslnlı planlıyor. Yayınlanmasının son günlerde gecikmesi, doğru ve teknik çevirisindeki sürecinden kaynaklanıyor. Raporun yayınlanma prosedürü, metnin ilk olarak raporun hazırlanmasına yardımcı olan ilgili ülkelere gönderilmesidir. Bu ülkelerin soruşturma sonrasında bir yorum veya soruları olursa sorularını soracaklar ve bu sorular raporda yer alacak ve kaza inceleme ekibi bu soruları cevaplamaya çalışıp ve cevapları rapora koyacaklar, Soruyu cevaplayamazlarsa, soruyu dünyanın geri kalanı görebilsin diye metinde bırakacaklardır. Bu prosedürün ardından, diğer ülkelerden gelen sorular ve yorumlar yeniden yayınlanacak ve ICAO’ya sunulacaktır.

İkincisi, bu kazanın cezai yönüdür. Yanlış atış tespit edilip kabul edildikten sonra, doğrudan karışanlar sorgulandı. Altı kişi mahkemeye çıkmak zorunda olmakla suçlandı ve dolaylı bağlantıları olan birkaç kişi rütbe düşürme veya diğer davalar gibi idari cezalara maruz kaldı. Altı ana sanığın da mahkemede ifade vermesi gerekiyor. Bu kişilerin hepsi aynı seviyede değil, operatörden komutana kadar savunma personeli olmakla altı kişi suçlanıyor. Adli soruşturmalar bitmek üzere ve savcı adli soruşturmasını tamamlamış ve soruşturulacak konu geriye kalmamıştır. Savcının bu kişilerin cezalandırılması talebi de açıktır ve bunu mahkemeye sunması gerekir ve hâkim bu konuda en kısa sürede gereği düşünüp ve karar verecektir.

Üçüncü husus, kazazedelerin yakınlarına tazminat ödenmesidir. İran, tazminat almak isteyenlerin gelip tazminatını almaya hazır olduğunu açıklamıştır. İran, Ukrayna ve davaya dahil olan ülkelerle tazminatla ilgili müzakerelerini sürdürüyor. Ukraynalılar Tahran’daki ikinci tur görüşmelerde tazminat miktarını müzakere etmeyi reddedip ve daha sonraki toplantılara ertelediler. Öyle görünüyor ki Ukraynalılar bu mevzuya Kanada’nın koordinasyonuyla girmemişlerdir. Çünkü Kanada genellikle mücadeleyi uzatmak için gerginliği her zaman aynı seviyede tutmak isteyen bir ülkedir. Uçak hasarı ile ilgili olarak İranın karşısındaki, ülke avukatlarının ayrı görüşmelerle takip ettiği özel bir şirkettir.

Mohsen Baharvand
Hukuk ve Uluslararası İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here